‘A Quiet Passion – Vluchten in poëzie’, in Filmmagie – # 669 – november 2016

logofilmmagie_0De Amerikaanse dichteres Emily Dickinson verliet haar geboorteplaats Amherst slechts één keer. De innemende Britse cineast Terence Davies, bekend van onder meer Distant Voices, Still Lives, 1988) nam dat letterlijk en filmde zijn biografische drama in haar statige herenhuis. De claustrofobische vertelstijl, waarbij de camera elke beweging volgt, toont hoe Dickinsons talent geklemd zat in een woning die zowel beschermende burcht als gevangenis was.

Davies’ choreografische regie en de minutieuze cinematografie van Florian Hoffmeister laten de familie Dickinson gedistingeerd maar feilloos door de traphallen en salons walsen. Davies brengt elke slok thee, pennenstreek of conversatie in beeld met schilderachtige finesse. Zijn aanpak is klassiek: elke take is afgemeten, gepolijst en in evenwicht. Dickinson botste op frustratie, een gebrek aan erkenning en uiteindelijk een slopende ziekte die haar vroegtijdige einde betekende. Gelukkig vertaalde Davies dat niet in een loodzware kunstenaarsbiografie. In de puriteinse traditie waarin de schrijfster leefde was emotie iets dat best verinnerlijkt bleef of voor de biechtstoel werd bewaard. Ook in de film is omgang passief tot ijskoud. En komen gebeurtenissen nooit echt tot een climax.

Vaak betekent meer vertellen dan tonen het doodvonnis voor een film. Hier zorgen de lyrische dialogen, gebaseerd op Dickinsons poëzie, voor verinnerlijkte diepgang. Publiceren was tijdens haar leven slechts mogelijk dankzij de connecties van haar vader. De reacties op het succes van collega-schrijfsters zoals de zussen Brönte verraden dat schrijven voor vrouwen vooral nog als een veilig tijdverdrijf werd gezien. Dickinson voerde een stille strijd voor gelijkwaardigheid. Ze schopte tegen sociale en religieuze schenen.

Een verrassende Cynthia Nixon – bekend van Sex and the City – evoceert met bijna irritante overtuiging hoe Dickinsons zoektocht naar liefde werd belemmerd door haar moeilijke karakter. Vorig jaar maakte Davies ook Sunset Song, die door de weidsheid van het Schotse landschap niet verder af kon staan van A Quiet Passion. Dat hij in minder dan geen tijd opnieuw met zo’n arbeidsintensieve film komt is indrukwekkend. Het vergt een groot filmmaker om je in een gestileerd victoriaans kostuumdrama mee te sleuren, Terence Davies had er weinig moeite mee.