‘La rançon de la gloire’, in Filmmagie – # 651 – januari 2015

logofilmmagie_0Op kerstmis 1977 stierf filmgrootheid Charlie Chaplin in het Zwitserse Vevey, aan het meer van Genève. Enkele maanden later schrok de roof van Charlots kist – lijk incluis – het vredige dorp op. In de film gaat regisseur Beauvois (Des hommes et des dieux) met dit wrange verhaal aan de slag. De film is een vrije interpretatie van de lijkgijzeling. Beauvois laat de echte dieven links liggen en concentreert zich op eerbetoon aan Chaplin en zijn films. Osman is een Algerijnse inwijkeling die moeilijk de eindjes aan elkaar kan knopen. Als boezemvriend Eddy vrijkomt na wat kruimeldiefstallen gaat hij in een caravan in Osmans achtertuin wonen. Osman heeft alles om een stumperd te zijn: vrouw in het ziekenhuis, geen geld en geen hospitalisatieverzekering. De doodeerlijke man zit met de handen in het haar. En dan sterft multimiljonair Charlot.

‘La rançon de la gloire’ wekt dezelfde gevoelens op als vroege films van Chaplin: de tramp is een kleine mens in grimmige tijden. Je kan enkel begrip hebben voor die hardnekkige zoektocht naar beter leven. Die meewarige humor en diepmenselijke emoties zijn ook ‘La rançon’ de film prominent. Het is een schets van armoede: mensen in strijd met de maatschappij en verstoten tot de rand ervan.

De familie Chaplin had bedenkingen bij een film over die duistere nadagen, maar gaf uiteindelijk niet enkel toestemming, maar ook intensieve medewerking. Zoon Eugene speelt voor circusdirecteur, en kleindochter Dolores Chaplin kruipt waarachtig in de huid van grootmoeder en kersvers weduwe Oona Chaplin. De setting is uniek: het Zwitserse laatste toevluchtsoord van ‘The Tramp’ was zo intact dat alle thuisscènes daar werden opgenomen. Ook het kerkhof met de nachtelijke graafpartij uitvoeren is authentiek. Die waarachtigheid en oog voor details om Chaplin echt tot leven te brengen maken van de film een unieke ervaring.

De loodzware soundtrack is essentieel in de zoektocht naar een tijdloze Chaplinimpressie. Componist Legrand slaagde er in de brug naar klassiekers als Limelight en the Kid naadloos te leggen: de compositie is één brok Charlotnostalgie. Het maakt het tegelijk hard verteerbaar. De bedoelde tijdloosheid voelt gedateerd aan, grijpt net te veel bij de keel. De grote gebaren waarmee Poelvoorde en Zem acteren zijn puur vaudeville en stomme cinema. ‘La rançon’ is een modern voorbeeld van wat stille film zo’n uniek medium maakte: groter dan het leven, om kleinheid te tonen.

Eddy’s carrièrestap naar het circus lijkt bij de haren gerukt. Tegelijk is dit circus een met uitsterven bedreigde vorm van woordeloos theater. Het ligt heel dicht bij waar entertainers als Chaplin en Keaton vandaar kwamen, voor ze weemoedige spiegels op de wereld begonnen maken. Tegelijk is dit een nutteloze plottwist die gemaakt overkomt: de clownreferentie moest er blijkbaar bij, goedschiks of kwaadschiks. Poelvoorde heeft dit niet nodig. Ook zonder clownsneus weet hij de essentie van Chaplin te vatten. De mimiek, dat afwisselen van grimassen en meewarige blikken; Eddy is vanaf de eerste seconde die tragische clown.

Archiefbeelden en filmfragmenten wisselen af met een verhaal dat gesitueerd is in een universele versie van de jaren zeventig. ‘La rançon de la gloire’ balanceert op de rand tussen goede film en een les in filmgeschiedenis: het is een film over film. Dat komt het verhaal niet altijd ten goede, maar het zorgt wel voor een unieke prent die pas na meermaals kijken alle verwijzingen zal prijsgeven.

00022 Filmmagie La rançon de la gloire 2015

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s