‘Walesa, man of hope – heiliger dan de paus (die een cameo krijgt)’, op www.cuttingedge.be – 05/12/2014

WalesaManOfHope3

Toen Lech Walesa de Poolse nationale stakingen voorging, verwijderde hij de spreekwoordelijke eerste steen van de muur die Europa tot 1989 in verdeelde. De Nobelprijswinnaar schopte het van scheepswerfelektricien tot president. Kranige en onblusbare tachtiger Andrzey Wajda modelleerde dit opmerkelijke leven tot een geladen biopic, die het vooral moet hebben van een sterke acteur (Wiechievicz) en heel wat stemmingmakerij.

Het is een eenvoudige kunstgreep: de film vertrekt vanuit een rokerig interview door de beruchte Italiaanse journaliste Oriana Fallaci. Zo vertelt Wajda een gesegmenteerd verhaal zonder onsamenhangend over te komen. De keuze voor dit befaamde gesprek is een krachtig statement: het gaat om de journaliste die haar sluier uitdeed voor Ayatollah Khomeini. Dit was niet de enige sluier die ze oplichtte: zij was het die Henry Kissinger de Vietnamoorlog nutteloos liet noemen, en zowat elke wereldpolitieke grootheid op de knieën dwong. Dat Walesa positief uit het interview komt, komt zijn legende ten goede.

Dat positieve vormt de rode draad: het is de grote Walesashow. Zelfs al is er een cameo voorzien voor paus Johannes Paulus II, in de biopic is maar één goedheilig man present. Het mag niet verwonderen dat regisseur Wajda een persoonlijke vriend is van de Poolse ex-topman. De film focust op de jaren zeventig en tachtig; toen Walesa vanaf de bloederige betogingen in Gdansk een voortrekkersrol speelde en het communistische regime het vuur aan de schenen legde. Het verhaal van de held des Pools vaderland vermijdt schoontjes zijn meer twijfelachtige passage als president, of niet uitgeklaarde beschuldigingen van collaboratie met het communistische regime. Wie een objectief portret verwacht, zit verkeerd.

Tegelijk mogen we het belang van Walesa voor vrije vakbonden en betere werkomstandigheden niet onderschatten. ‘Walesa, man of hope’ is een sfeervolle kroniek van een bewogen periode. De archiefbeelden en het authentieke camerawerk mengen als gegoten. De film bewijst hoe de protesten uit de diepste onderbuik van de maatschappij opborrelden en Walesa door zijn charisma, nuchtere slagkracht en koppige onverzettelijkheid kassei bij kassei terrein won. Wiechievicz lijkt in zijn rol geblokt als in beton en teflon, en dat bedoelen we positief. Nooit komt er een barst in dat acteerwerk. Achter die kenmerkende snor zit een volksmenner. We moeten Wajda nageven dat hij ook de kleine kantjes van Walesa benadrukte: de afwezige vader of verhitte koppigaard. Tegelijk hoort dit in een hedendaags heiligenverhaal: onze moderne heden zijn niet graag perfect.

‘Walesa, man of hope’ is een interessant en gestileerd portret van roerige jaren waarin sociaal protest Europa dooreenschudde en vorm gaf. Verwacht geen objectieve karakterschets of brandende protestfilm: Wajdas nieuwste mist de weg naar het vurige militantenhart. Toch kunnen we er – zeker in het huidige sociaaleconomisch instabiel klimaat – iets van leren.

CuttingEdge_thmb

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s