‘De slechtste plaats ter wereld om vrouw te zijn’, op www.cuttingedge.be – 22/03/2014

stacks_image_1205

Backup Butembo

Soms is een verhaal zo sterk, dat het geen verteller nodig heeft om onder je huid te kruipen. Het vergt enkel de moed om het te zoeken en te vangen in een pakkend geheel. ‘Backup Butembo’ is zo’n verhaal: een documentaire die lachen en huilen zo hand en hand laat gaan dat je niet kan kijken zonder zowel met jezelf als de wereld even in de knoop te liggen.

‘Congo is de slechtste plaats ter wereld om vrouw te zijn,’ liet VN-gezante Margareta Wahlström zich ontvallen.

De zevenentwintigjarige Elien Spillebeen trok ter plaatse om die uitspraak aan de realiteit te toetsen. Gewapend met een camera leefde ze tussen de vrouwen van Butembo in Noord-Kivu. Zo legde ze de dagelijkse dreiging vast waarmee de stad kampt: het besef dat elk moment een rebellengroep kan binnenvallen. De film zit vol met getuigenissen van massaverkrachtingen, moorden en andere onmenselijkheden. Gevangenissen zitten vol, terwijl de echte criminelen eenvoudig hun vrijheid terugkopen. Op zich is dit al genoeg om het publiek te sensibiliseren dat het in Noord-Kivu allesbehalve goed gaat.

Makers Elien Spillebeen en Martijn D’haene gingen verder: de documentaire blijft niet steken op het niveau van de probleemrepresentatie. Het is een fraai stuk vertelwerk, mede door de sobere maar no-nonsense-montage. De toon van de film is zo direct en op de huid zittend, dat we er ongemakkelijk van worden. Elk personage heeft een verhaal te vertellen, en de makers wisten hiermee een film te puzzelen die zowel als een aanklacht als een strijdkreet leest.

Het is een verhaal van hoop. De documentaire toont niet enkel de wanhoop, maar ook het enthousiasme van wie ondanks alles het leven tracht vorm te geven. De bewoners van Butembo zijn het beu een speelbal te zijn van rebellengroepen, een regering die machteloos staat of erger nog onverschillig is, en een moraal die het vriespunt na jaren van trauma al lang gepasseerd is. Waar we in België het woord onveiligheidsgevoel zo graag gebruiken dat het zijn lading wat kwijt is, gooien geëngageerde Congolese burgers het woord op straat en verpletteren ze het onder de kracht van hun eigen straatparlement. Ze grijpen in onderling overleg zelf in en schieten te hulp waar de officiële diensten tekort schieten.

De drie pijlers van ‘Backup Butembo’ zijn dit straatparlement, de vrouwenvoetbalploeg FC Graben en vooral Fepsi, het centrum voor slachtoffers van seksueel geweld. Waar oprichtsters als Elise en dokter Gertrude onervaren hun organisatie oprichtten zonder bijstand en financiële middelen, groeiden ze uit tot een heus hospitaal. Hier volgen we het aangrijpende verhaal van het vijftienjarige verkrachtingslachtoffer Germaine en haar lotgenoten.

Allemaal hebben ze te kampen met represailles, onbegrip van de staatstructuren en tegenkampingen van rebellen die de touwtjes in handen willen houden. Het ongewapende verzet, de publieke dialoog over politiek en geweld tegen vrouwen, de medische zorg voor misbruikte zwangere vrouwen en jonge moeders, het zijn allemaal factoren die beetje bij beetje bijdragen tot een leefbare maatschappij. ‘Backup Butembo’ toont hoe de oprichters van Fepsi bij elke patiënte opnieuw persoonlijk betrokken raken en steeds een emotionele rit ondergaan.

En telkens als ‘Backup Butembo’ je bijna tot wegkijken dwingt door de loodzware thematiek, is daar de immer goedlachse Jocelyne van FC Graben. Haar aanstekelijke levenslust toont waar de toekomst ligt voor het veerkrachtige Butembo: de wil die vanuit de onderbuik van de maatschappij komt om de moed niet op te geven en te vechten voor waarin ze geloven.

http://www.backupbutembo.be

8 gedachtes over “‘De slechtste plaats ter wereld om vrouw te zijn’, op www.cuttingedge.be – 22/03/2014

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s